Collection

A curated showcase of rare and historical specimens from around the world.
About
1994.pl

Cztery udokumentowane typy wzorów banknotów polskich z 1994 roku

Emisja banknotów polskich z 1994 roku stanowi rzadki przykład zamkniętego, jednorocznego systemu produkcyjnego, który można dziś w pełni odtworzyć na podstawie zachowanych materiałów przedemisyjnych. W przeciwieństwie do serii wieloletnich, podlegających zmianom i korektom, emisja 1994 została zrealizowana jako skończony proces, zakończony jeszcze przed wprowadzeniem nowego złotego do obiegu 1 stycznia 1995 roku.

W tym krótkim okresie produkcyjnym ten sam projekt banknotu funkcjonował w kilku jasno określonych formach kontrolnych, odpowiadających kolejnym etapom zatwierdzania, dystrybucji referencyjnej oraz archiwizacji. Nie były to odmiany kolekcjonerskie w dzisiejszym rozumieniu, lecz narzędzia procesu technologicznego i bezpieczeństwa, stosowane równolegle przez Thomas De La Rue w Londynie oraz Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie.

Zachowane egzemplarze pozwalają wyróżnić cztery odrębne typy wzorów: nieoznaczony egzemplarz akceptacyjny, dwa różne typy egzemplarzy referencyjnych z nadrukami oraz końcową formę archiwalną unieważnioną perforacją. Razem tworzą one pełny zapis techniczny drogi banknotu od zatwierdzenia projektu do trwałego wyłączenia z jakiejkolwiek funkcji pieniężnej.

Serię zaprojektował Andrzej Heidrich, a ryt wykonali Jim Moore (Thomas De La Rue) oraz Wiesław Biernatowicz. Banknoty noszą datę 25 marca 1994 roku i weszły do obiegu 1 stycznia 1995 roku. Zabezpieczenia obejmują wielotonowy znak wodny z wizerunkiem Kazimierza III Wielkiego oraz charakterystyczną, przechodzącą kolorystykę niebiesko-zielono-fioletową.

Polska 1994 100 złotych, prefiks AA – wzór akceptacyjny bez nadruków (Wc), awers
Wzór akceptacyjny (Wc)
W pełni wydrukowany egzemplarz zatwierdzający – numeracja i podpisy, brak nadruków i perforacji
Polska 1994 100 złotych, prefiks AA – wzór z nadrukiem WZÓR (Wa), awers
Nadruk „WZÓR” (Wa)
Czerwony nadruk WZÓR – krajowy egzemplarz referencyjny przygotowany przez PWPW
Polska 1994 100 złotych, prefiks AA – londyński wzór SPECIMEN z pieczęciami NO VALUE (Wb), awers
Nadruk „SPECIMEN” (Wb)
Czerwone nadruki SPECIMEN i stemple NO VALUE – egzemplarz do dystrybucji międzynarodowej
Polska 1994 100 złotych, prefiks AA – egzemplarz perforowany SPECIMEN OF NO VALUE (Wd), awers
Perforowany (Wd)
Perforacja SPECIMEN OF NO VALUE – archiwalny egzemplarz kontrolny, trwale unieważniony

Prefiks AA dla nominału 100 złotych stanowi podstawę dokumentacji emisji 1994, ponieważ zachowały się wszystkie cztery typy wzorów – od egzemplarza akceptacyjnego po archiwalne unieważnienie. Katalog Miłczaka (wydanie 2023) wymienia jedynie trzy pierwsze formy (Wc, Wa, Wb), pomijając wariant perforowany. Ujęcie typu Wd nie zmienia sensu wcześniejszych opracowań, lecz domyka chronologię procesu o jego końcowy etap archiwalny.

Zachowane materiały potwierdzają, że ten sam czterostopniowy schemat był stosowany również w kolejnych partiach produkcyjnych, niezależnie od prefiksu. Przykłady z innymi seriami pokazują, że procedura akceptacji, referencji krajowej, dystrybucji międzynarodowej oraz archiwalnego unieważnienia była standardem dla całej emisji 1994.

Zarejestrowane prefiksy

Znane prefiksy wzorów zidentyfikowane w zachowanym materiale produkcyjnym Thomas De La Rue, udokumentowane przez 1994.pl:
AA · AC · AF · AL · AP · AR · AS · AX · AY · AZ · BB · BE · BK · BQ · BS

↑ Top