Description and research notes
Unikatowy fragment niedokończonego druku 500 złotych z 1 marca 1940 roku, przygotowywanego dla Banku Emisyjnego w Polsce w okresie okupacji niemieckiej. Wycięty z arkusza drukarskiego element został zaklasyfikowany jako „makulatura” — odpad produkcyjny — lecz jego zachowanie ma wyjątkową wartość dokumentacyjną. Na awersie widoczny jest jedynie poddruk w dwóch warstwach, z dwukrotnie naniesioną serią i numeracją, natomiast brakuje w pełni wykonanej części stalorytniczej. Rewers jest natomiast kompletny, identyczny z formą właściwą dla banknotu obiegowego.
Najbardziej niezwykłym elementem jest numeracja: **seria B z numerem zaczynającym się od „2” (B 2048322)**. W znanych emisjach 500 złotych 1940 seria B występuje wyłącznie w zakresie do około 19xxxxx. Brak jakichkolwiek udokumentowanych, w pełni ukończonych banknotów z numeracją powyżej tego pułapu, co jednoznacznie wskazuje na to, że mamy do czynienia z próbą produkcyjną lub cyklem porzuconym na wczesnym etapie. Fragment ten jest więc materialnym dowodem istnienia nieukończonych lub anulowanych partii produkcyjnych serii B.
Egzemplarz wykazuje jedynie minimalne ślady manipulacji typowych dla obsługi arkuszy drukarskich, pozbawiony jest natomiast jakichkolwiek oznak obiegu. PMG umieściło go w holderze jako „Printing Remnant”, bez nadania oceny liczbowej, co podkreśla jego rolę jako artefaktu technicznego, a nie klasycznego banknotu użytkowego.
Jest to rzadkie okno w proces produkcji waluty Generalnego Gubernatorstwa — odzwierciedla chaotyczne warunki pracy drukarni, eksperymenty numeracyjne i przerwane serie, które dziś stanowią jedynie ślady w postaci takich półproduktów. Dla zaawansowanych kolekcjonerów jest to materiał o wyjątkowej wartości badawczej i numizmatycznej.
Odniesienie katalogowe: por. Miłczak 98.