Description and research notes
Skarbowa tratta wymienna wystawiona w 1871 roku przez francuski Skarb Państwa dla kolonii Nowa Kaledonia. Dokument stanowi drugą część trójczłonowego instrumentu finansowego (*seconde de change*), stosowanego przez administrację francuską do realizacji wysokokwotowych transferów pieniężnych pomiędzy metropolią a terytoriami zamorskimi.
Tratta została wystawiona przez *Caissier Payeur central du Trésor public (Service des Colonies)* i opiewa na kwotę dwóch tysięcy franków, płatnych na zlecenie w Nowej Kaledonii. Datowana w Paryżu na dzień 22 sierpnia 1871 roku, pochodzi z okresu bezpośrednio po wojnie francusko-pruskiej, kiedy struktury finansów państwowych Francji były reorganizowane, a kontrola skarbowa w koloniach ponownie porządkowana poprzez formalne instrumenty dokumentowe, a nie pieniądz obiegowy.
Strona przednia prezentuje typowy dla francuskich dokumentów skarbowych układ drukarski epoki, łączący tekst drukowany z ręcznym uzupełnieniem. Dokument jednoznacznie identyfikuje się jako *druga tratta*, wystawiona równolegle z pierwszą, przy czym każda z nich posiadała samodzielną moc prawną. Taka redundancja była celowym zabezpieczeniem na wypadek utraty, opóźnienia lub przechwycenia dokumentu w trakcie transportu pomiędzy Francją a kolonią.
Na odwrocie znajdują się ręczne adnotacje, podpisy urzędowe oraz znaki kontrolne nanoszone w toku weryfikacji i realizacji płatności. Elementy te dokumentują administracyjne „życie” instrumentu i stanowią integralną część jednego, konkretnego zlecenia płatniczego, a nie odrębne lub wymienne egzemplarze.
Traty skarbowe tego rodzaju nie były emisjami seryjnymi. Każdy dokument odpowiadał pojedynczemu poleceniu płatniczemu, określonemu przez datę wystawienia, numer, podpisujących urzędników, kolonię docelową oraz kwotę. Różnice w roku, miejscu realizacji, nominacie czy obsadzie urzędniczej oznaczają odrębne transakcje skarbowe, a nie warianty tego samego obiektu.
Instrumenty tego typu nigdy nie były przeznaczone do obiegu publicznego. Służyły jako wewnętrzne polecenia płatnicze państwa, wykorzystywane do rozliczeń kolonialnych, finansowania administracji, infrastruktury oraz zaopatrzenia. Po realizacji były z reguły umarzane i niszczone lub zachowywane wybiórczo w archiwach państwowych.
Nie jest obecnie udokumentowany żaden inny egzemplarz drugiej tratty skarbowej na kwotę 2 000 franków wystawionej w 1871 roku dla Nowej Kaledonii. Na podstawie wyłącznie obserwowalnych i weryfikowalnych danych instrument ten traktowany jest jako egzemplarz typu one-on-one i klasyfikowany jako R9.
Jako obiekt historyczny dokument ten stanowi bezpośrednie świadectwo funkcjonowania francuskiego systemu finansów kolonialnych w drugiej połowie XIX wieku. Ukazuje mechanizmy kredytu państwowego, formalizację zabezpieczeń prawnych oraz administracyjną kontrolę przepływu środków w okresie, gdy Nowa Kaledonia przechodziła od zarządu kolonii karnej ku bardziej złożonej strukturze gospodarczej podporządkowanej centralnej władzy fiskalnej.