Description and research notes
Resztówka 10 złotych Banku Polskiego z emisji z dnia 20 lipca 1926 roku jest to banknot wykonany na papierze ze znakiem wodnym przedstawiającym portret Bolesława Chrobrego wraz z datami jego panowania 992–1025. Odmiana ta funkcjonuje w literaturze katalogowej jako Pick 65br i odpowiada wariantowi obiegowemu Pick 65b pod względem zastosowanego papieru.
Znak wodny z portretem pierwszego króla Polski oraz datami 992–1025 miał jasno określony kontekst historyczny. Jego wprowadzenie wiązało się z obchodami 900-lecia koronacji i śmierci Bolesława Chrobrego, przypadającymi na rok 1925. Motyw ten wpisywał się w szeroką symbolikę państwową II Rzeczypospolitej, widoczną również w ówczesnych emisjach monetarnych, i stanowił pełnoprawny element programu ikonograficznego banknotu, a nie rozwiązanie techniczne o charakterze próbnym.
W trakcie regularnej produkcji banknotów 10 złotych z emisji 1926 roku papier z portretowym znakiem wodnym i datami panowania został zastąpiony wariantem uproszczonym, zawierającym wyraźne oznaczenia nominału „10” u góry i „ZŁ” u dołu pola znaku wodnego. Zmiana ta miała charakter praktyczny i użytkowy, zwiększając czytelność nominału oraz ułatwiając codzienną weryfikację autentyczności banknotu w obiegu. W konsekwencji papier z pierwotnym znakiem wodnym Chrobrego 992–1025 był stosowany jedynie przez krótki czas i w ograniczonym zakresie.
Resztówka w praktyce banknotowej nie była osobną emisją ani formą przeznaczoną do zachowania. Określeniem tym obejmuje się egzemplarze powstałe jako fizyczna pozostałość po zakończeniu druku banknotów, wynikająca z technologii produkcji papieru i arkuszy drukarskich. W procesie wytwarzania banknotów konieczne było przygotowanie określonej liczby arkuszy papieru zabezpieczonego, z których nie wszystkie zostały wykorzystane w druku obiegowym.
Po zakończeniu produkcji papier niewykorzystany do emisji tracił swoją funkcję użytkową. Nie stanowił pieniądza, nie był przeznaczony do dystrybucji ani do celów referencyjnych. Z punktu widzenia banku centralnego był to materiał techniczny, który po zamknięciu produkcji należało zlikwidować, aby wykluczyć możliwość niekontrolowanego użycia.
Z tego względu, zachowanie się jakiegokolwiek egzemplarza resztówki miało charakter incydentalny, a nie wynikający z planowego przechowywania lub archiwizacji.
W konsekwencji, prezentowany tutaj banknot Pick 65br pozostaje jedynym znanym zachowanym egzemplarzem tej odmiany. Na dzień dzisiejszy brak jest potwierdzonych przykładów w zbiorach instytucjonalnych i prywatnych, jak również wiarygodnie udokumentowanych pojawień aukcyjnych tej niezwykle rzadkiej resztówki.