Description and research notes
Wzór biletu państwowego Ministerstwa Skarbu Rzeczypospolitej Polskiej o nominale 1 złoty, datowany 1 października 1938 roku. Na obu stronach naniesiono ukośne czerwone nadruki „WZÓR”, a na awersie dodatkowo pionowy nadruk „BEZ WARTOŚCI”. Oznaczenia te stanowią podstawowe cechy wzorcowe naniesione na kompletny projekt biletu.
Na awersie, po prawej stronie, umieszczono portret Bolesława I Chrobrego w rytowanym owalnym medalionie. Lewy panel dekoracyjny zawiera Orła Białego w koronie, natomiast w części centralnej znajdują się oznaczenie nominału, warszawska data emisji oraz drukowane podpisy ministra skarbu Eugeniusza Kwiatkowskiego i dyrektora Departamentu Obrotu Pieniężnego Wiesława Domaniewskiego.
Rewers zbudowano wokół dużej cyfry 1, otoczonej zwartym ornamentem geometrycznym, giloszami i parami oznaczeń nominału „ZŁ”. Przez kompozycję przechodzi czerwony ukośny nadruk „WZÓR”, odpowiadający oznaczeniu umieszczonemu na awersie. Papier posiada powtarzalny poziomy znak wodny „1 ZŁ”, właściwy dla tej emisji.
Projekt biletu opracował Leonard Sowiński, ryt wykonał Marian Romuald Polak, a druk przeprowadziła Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie. Emisja należy do końcowego okresu przedwojennej produkcji polskiego pieniądza papierowego oraz programu biletów skarbowych przygotowanego w odpowiedzi na niedobór bilonu.
Bilety obiegowe tego typu wprowadzono do użytku 26 sierpnia 1939 roku i pozostawały prawnym środkiem płatniczym do 20 maja 1940 roku. Wzór zachowuje kompletny projekt, właściwy dla nominału znak wodny, elementy numeracji oraz układ nadruków „WZÓR” i „BEZ WARTOŚCI”.
Prezentowany egzemplarz posiada dwa współpracujące pola numeracyjne zaprojektowane jako zwięzła prezentacja pełnego kroju cyfr stosowanych w numeracji emisji. Górne pole zawiera oznaczenie H1234567, natomiast dolne kontynuuje ciąg w postaci H8900000. Razem pokazują cyfry od 1 do 9 oraz 0, umożliwiając kontrolę wysokości, proporcji i kształtu wszystkich znaków numeratora bez konieczności drukowania dłuższego ciągu. Układ ten ułatwiał sprawdzanie zgodności czcionki numeracyjnej i porównywanie jej z numeracją egzemplarzy obiegowych. Oba pola zachowano wraz z nadrukami wzorcowymi jako cechę odmiany sklasyfikowanej jako Miłczak 78Wa.
Jako obiekt archiwalny dokumentuje wzorcową postać jednej z ostatnich emisji pieniężnych przygotowanych przez państwo polskie przed wybuchem II wojny światowej. Kompletny projekt widoczny pod nadrukami zachowuje formę oraz cechy produkcyjne biletu państwowego o nominale 1 złoty z 1938 roku.