Description and research notes
Wyemitowany banknot 1 guldena z 1800 roku, należący do systemu Banco-Zettel Wiener Stadt Banco i skatalogowany jako Pick A29a. Nominał ten stanowił podstawowy poziom austriackiego systemu pieniądza papierowego, rozwijanego od 1796 roku w warunkach rosnących wydatków publicznych, długotrwałych konfliktów zbrojnych i narastającej presji fiskalnej monarchii habsburskiej.
W przeciwieństwie do wyższych nominałów, wykorzystywanych przede wszystkim w większych rozliczeniach, 1 gulden pozostawał pieniądzem codziennych transakcji. Służył do regulowania drobniejszych płatności, wypłaty wynagrodzeń i handlu na lokalnych rynkach. Intensywne użytkowanie sprawia, że egzemplarze zachowane bez śladów obiegu należą dziś do zdecydowanie trudniejszych do spotkania.
Na ziemiach polskich znajdujących się pod zaborem austriackim gulden funkcjonował pod tradycyjną nazwą złotego reńskiego. Szczególnie interesującym elementem tego banknotu jest obecność polskojęzycznego określenia nominału, świadczącego o dostosowaniu emisji do wielojęzycznej rzeczywistości administracyjnej i gospodarczej monarchii. Banknot był więc nie tylko austriackim środkiem płatniczym, lecz także częścią codziennego obiegu pieniężnego Galicji.
Kompozycja banknotu opiera się niemal całkowicie na typografii, ornamentach i symbolach władzy państwowej. Symetrycznie rozmieszczone pola nominałowe, ozdobne obramowanie oraz cesarskie godło tworzą układ charakterystyczny dla wczesnych emisji Banco-Zettel. Zamiast rozbudowanych scen figuralnych czy późniejszych zabezpieczeń stalorytniczych zastosowano rozwiązania wynikające przede wszystkim z konstrukcji papieru i sposobu jego urzędowego uwierzytelnienia.
Jednym z najważniejszych zabezpieczeń jest znak wodny wskazujący wartość banknotu zarówno cyframi arabskimi, jak i rzymskimi. Uzupełniają go suche tłoczone pieczęcie, ręcznie naniesiony numer seryjny oraz podpisy urzędników. Połączenie tych elementów dobrze ilustruje etap rozwoju pieniądza papierowego poprzedzający przemysłowe metody zabezpieczania banknotów stosowane powszechnie w XIX wieku.
W 1800 roku Banco-Zettel były już istotnym elementem finansowania państwa, ale jednocześnie coraz silniej odczuwały skutki zwiększającej się podaży pieniądza papierowego i inflacji. Proces ten w kolejnych latach doprowadził do poważnego kryzysu systemu, ograniczenia wymienialności oraz reform monetarnych. Banknot 1 guldena dokumentuje więc okres, w którym Austria prowadziła jeden z pierwszych na tak dużą skalę eksperymentów z państwowym pieniądzem papierowym.
Egzemplarz został oceniony przez PMG na 63 Choice Uncirculated. Zachował bardzo wyraźny druk, czytelne elementy tłoczone oraz znak wodny, dzięki czemu pozwala dokładnie prześledzić zarówno konstrukcję, jak i zabezpieczenia tego wczesnego banknotu. Wysoki stan zachowania jest szczególnie istotny w przypadku nominału przeznaczonego przede wszystkim do codziennego obiegu.
